Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!
παρουσίαση

Τα καλάθια πριν από αρκετά χρόνια τα χρησιμοποιούσαν πολύ, κυρίως αυτοί που κατοικούσαν στα χωριά. Σήμερα, οι τουρίστες που έρχονται στη Bωλάξ, βλέπουν τα διάφορα σχήματα και μεγέθη και τα αγοράζουν με ενδιαφέρον, και ίσως με κάποια νοσταλγία.  Mε το καλάμι μπορεί να δημιουργήσει κανείς και άλλες δημιουργίες, πέρα από ένα «ταπεινό» καλάθι...συνέχεια...

Πολλοί μας ρωτάτε πως και που ακριβώς πωλούσαν οι Bωλακίτες τα καλάθια τους στη Χώρα. Για να απαντήσουμε, θα πρέπει να δούμε πως ήταν η Χώρα εκείνα τα χρόνια.

Οι χωρικοί που μετέφεραν τα καλάθια τους με το γαϊδούρι κατέληγαν στην περιοχή της Παλλάδας. Ο δρόμος που ξεκινούσε είτε από το Ξώμπουργο είτε από τα Λουτρά, περνώντας από τα σταμνάδικα, οδηγούσε στην συγκεκριμένη περιοχή. Εκεί υπήρχε ένα χάνι στο οποίο μπορούσες να αφήσεις το ζωντανό να ξεδιψάσει και να ξεκουραστεί ώστε να κινηθείς κατόπιν με τα πόδια στην αγορά. (Στη φωτογραφία κάτω, μικρό παιδί κρατάει βωλακίτικο καλάθι στην Παλλάδα).

Η άλλη πλευρά του λιμανιού, η περιοχή μετά το Πολυμέρειο Μέλαθρο, δεν είχε ακόμη αναπτυχτεί όπως την ξέρουμε σήμερα, γι αυτό και σε παλιές καρτ-ποστάλ την βρίσκουμε ως Νεάπολη, δηλαδή η νέα πόλη, η νέα συνοικία που τότε άρχιζε να δημιουργείται. συνέχεια...

Μπορεί η συνεχής αναζήτηση των λαϊκών τεχνών να δημιουργήσουν «έργα τέχνης»; Κάνουμε μια προσπάθεια...

Για χιλιάδες χρόνια η καλαθοπλεκτική είχε σαν στόχο τη διευκόλυνση της ζωής του ανθρώπου. Το καλάθι –ένα σκεύος από πλεγμένο καλάμι (ή από άλλα υλικά της φύσης)– ήταν μόνο για προσωρινή αποθήκευση και μεταφορά αντικειμένων, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, ενώ με τις πιο ανθεκτικές κατασκευές μπορούσε κανείς να μεταφέρει και άλλα αντικείμενα, με μεγαλύτερο βάρος, όπως οι πέτρες. συνέχεια...

Eνώ υπάρχουν καλάθια διαφόρων ειδών και μεγεθών, ανάλογα τη χρήση τους και το υλικό κατασκευής τους, ενώ υπάρχουν κατασκευές περίτεχνες και καλοδουλεμένες και άλλες τραχές και άγριες, τα εργαλεία του καλαθοπλέκτη παραμένουν ίδια, ελάχιστα και απλά. Σας τα παρουσιάζουμε με σειρά χρήσεως!

Tριφτήρι
Tο τριφτήρι είναι το πρώτο εργαλείο που χρησιμοποιεί ένας καλαθοπλέκτης αφού πρώτα έχει μαζέψει τα απαραίτητα γι' αυτόν υλικά. Tο «πρωτόγονο» αυτό εργαλείο, δημιουργείται από ένα κλαδί ιτιάς, πάχους 2 εκ. και μήκους 20-25 εκ., σχισμένο εγκάρσια μέχρι τη μέση. Συχνά, στο σημείο που τελειώνει το σχίσιμο, δένεται περιμετρικά με μια μικρή χλωρή βέργα (βίτσα) ώστε το εργαλείο να μην «ανοίξει» και σχιστεί. 

Tο τριφτήρι χρησιμεύει για την αποφλοίωση των βεργών ιτιάς: περνάμε μία-μία την βέργα της ιτιάς μέσα από την διχάλα, πιέζουμε την διχάλα στην άκρη της ώστε να σφίγγει, και τραβάμε την βέργα ιτιάς στην αντίθετη κατεύθυνση ώστε να αποφλοιωθεί και να μπορεί να πλεχτεί. Γενικώς, η βέργα αποφλοιώνεται, ξεραίνεται για να μην μαυρίσει και όταν ξεκινά η διαδικασία της πλέξης, βρέχεται για να είναι ευλύγιστη. συνέχεια...



Παλιά λιθογραφική κάρτα γαλλικού προϊόντος ροφήματος –από αυτές που ανταλάσσουν τα παιδιά. Απεικονίζει τον πρώτο καλαθοπλέκτη της ανθρωπότητας...

Ο υπεύθυνος του Μουσείου Καλαθοπλεκτικής των Ρομά, κος Αντώνης Λιάπης, μας έκανε την τιμή να τοποθετήσει μία καλαθοπλεκτική κατασκευή από το χωριό μας στο φημισμένο Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Κομοτηνής. Με αυτό ως αφορμή, ταξιδεύουμε φωτογραφικά –μέσα από ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας– στην στιγμή της κατασκευής ενός καλαθιού από τον καλαθοπλέκτη. συνέχεια...

Όλοι ξέρουμε ότι η Τήνος λέγεται Οφιούσσα λόγω της πληθώρας των φιδιών που υπάρχουν στο νησί. Όλοι γνωρίζουμε ότι το χωριό της Βωλάξ έχει γίνει γνωστό για την μοναδική τέχνη της καλαθοπλεκτικής του. Με αυτό το άρθρο θα ασχοληθούμε με τα λεγόμενα κιστοφορικά νομίσματα. Τι ήταν αυτά; Μια κατηγορία αρχαίων νομίσματων που απεικονίζουν φίδια και... καλάθια!

συνέχεια...

Kανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πότε πραγματικά ξεκίνησε η τέχνη της καλαθοπλεκτικής στο χωριό μας. Δυστυχώς από τα διάφορα ενοριακά έγγραφα δεν αντλούμε τέτοιες πληροφορίες. Λογικά, τα χρήματα από την κατασκευή καλαθιών πρέπει να έμεναν ως έσοδο στους καλαθοπλέκτες και όχι στην Εκκλησία.

Τα έσοδα της τελευταίας γύρω στα 1850-1880 προέρχονται είτε από προσφορές των πιστών (απευθείας ή μέσω λεγάτων και «οφφέρτας»/φέρτας), είτε από πώληση προϊόντων, κυρίως από «καρπό», μιγάδι, «φασούλια», κλήματα, μούστο, «καρσί» (κρασί), σύκα, ορνούς και βελανίδια· και λιγότερο από κουκούλια μεταξιού, αγρέλια, φύλλα (ως τροφή ζώων), «οξύδια», μυζήθρα, κολοκύθια, ψωμί και, τέλος, από πώληση του μεριδίου νερού της πηγής που αντιστοιχούσε στις εκκλησίες του χωριού. Ποτέ δεν διαβάζουμε για πώληση κανίστρων και καλαθιών. Η μόνο πληροφορία που έχουμε είναι ό,τι το 1877 η ενορία του χωριού παραγγέλει και αγοράζει ,από κάποιον χωρικό, έναν χαλικολόγο (=μεγάλη καλαθοπλεκτική κατασκευή, από λυγαριά, για την μεταφορά χαλικιών) για κάποιες οικοδομικές εργασίες. συνέχεια...

Μετά το κείμενο «Τα εργαστήρια της βωλακίτικης καλαθοπλεκτικής», μάς ζητήσατε να σας "ανεβάσουμε" φωτογραφίες με καλαθοπλέκτες του χωριού. Ας δούμε, λοιπόν, κάποιους από αυτούς...

 

Για την μεταφορά: dvidos, 7_2015

Η τέχνη της καλαθοπλεκτικής ήταν ήδη αναπτυγμένη σε εργαστηριακό επίπεδο από τα τέλη του 18ου αιώνα. Αν το κάθε χωριό είχε το φούρνο του ή το μπακάλικο του, η Βωλάξ είχε τα εργαστήρια της καλαθοπλεκτικής! Πολλά εργαστήρια, δεκάδες τεχνίτες.  Σε το  άρθρο αυτό θα αναφερθούμε στις πιο πρόσφατες οικογένειες-εργαστήρια καλαθοπλεκτικής, που υπήρχαν από το 1940. Σήμερα, βέβαια, ελάχιστοι είναι οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού που συνεχίζουν να ασχολούνται με την λαϊκή αυτή τέχνη...

Στα χωριά, της ενδοχώρας του νησιού, θα συναντήσετε τους κατοίκους να ασχολούνται με δεκάδες διαφορετικά επαγγέλματα: αυτό του φούρναρη, του μπακάλη, του μπαρμπέρη, του μαρμαρογλύπτη και δεκάδες άλλα. Η Βωλάξ ήταν ένα μονοτεχνικό χωριό όπου το καλάθι εξασφάλιζε στους κατοίκους τα αναγκαία για την επιβίωσή τους. συνέχεια...

Ξεκινώντας –ποιος ξέρει πότε ακριβώς [1]– σαν αντρική οικογενειακή χειροτεχνία, η καλαθοπλεκτική, ξεπέρασε την περιστασιακή μορφή της και έφτασε να συμπληρώνει τους κλάδους βιοτεχνίας του νησιού! Είμαστε ικανοποιημένοι γιατί πίσω από αυτή την τέχνη, βρίσκουμε τους κάτοικους του χωριού μας.

Tο ελληνικό National Georgaphic ασχολήθηκε με την καλαθοπλεκτική του χωριού Βωλάξ Τήνου σε μια εποχή που τα καλάθια απέκτησαν περισσότερο διακοσμητικό παρά χρηστικό ρόλο [Δεκέμβριος 2000], εφόσον υποκαταστάθηκαν από το πλήθος των φτηνών πλαστικών και γυάλινων βιομηχανικών σκευών, με αποτέλεσμα η άλλοτε (βιοτεχνική θα λέγαμε) παραγωγή ειδών καλαθοπλεκτικής έχει περιοριστεί σε σημαντικό βαθμό. Παρ' όλα αυτά, στο «χωριό της καλαθοπλεκτικής», η παράδοση αιώνων συνεχίζεται και σήμερα.  συνέχεια...