Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Σας δίνουμε τους κανόνες ενός από τα δημοφιλέστερα παιχνίδια τράπουλας που έπαιζαν στο χωριό! Διαβάστε τους (δυσεύρετους) κανόνες και ραντεβού στο παπαδικό για καμιά παρτίδα... Κόψε!

Το σκαμπίλι ήταν το ένα από τα πιο δημοφιλή παιχνίδια τράπουλας, που παιζόταν από τους κατοίκους της Βωλάξ, κυρίως, τις νύχτες του χειμώνα. Παίζεται είτε από δύο άτομα, είτε από τέσσερα με δύο ζεύγη παικτών. Συνήθως παίζεται με 2 ζεύγη (σε χιαστί διάταξη). Στην οικογένεια το έλεγαν και "τρίο" («θα πιάσουμε τον τρίο;»)

Είναι δυνατό να παίξουν και τρία άτομα, στην λογική των τεσσάρων, όπου ο ένας παίκτης παίζει και για τον υποτιθέμενο συμπαίκτη του.

Ο τρίτος παίκτης έπαιζε και για στην θέση "του στραβού" [1], δηλαδή του παίκτη που δεν υπήρχε στο τραπέζι. Στο τέλος της παρτίδας, οι πόντοι της ομάδας μοιράζονται εξίσου και στα δύο μέλη που την απαρτίζουν. Στο παιχνίδι χρησιμοποιούμε μία τράπουλα 28 χαρτιών.

Διάρκεια παιχνιδιού: μέχρι 12 λεπτά το παιχνίδι, στα 7 νικηφόρα. [2]

Σκοπός

Στόχος του κάθε παίκτη ή της ομάδας είναι να πάρει όσους περισσότερους βαθμούς μπορεί, στο σύνολο των παιχνιδιών που έχουν αποφασιστεί από πριν. Συνήθως, το σκαμπίλι παίζεται στα εφτά νικηφόρα παιχνίδια. Μπορεί, δηλαδή, να παιχτούν και 4 μόνο, αν τα τρία είναι κερδισμένα ως "διπλά" (δηλαδή, 2+2+2+1=7 νίκες σε τέσσερα παιχνίδια). [3]

Ξεκίνημα παιχνιδιού

Όπως αναφέραμε, χρησιμοποιούμε μία τράπουλα 28 χαρτιών. Η τράπουλα περιλαμβάνει –με σειρά αξίας– τους άσσους, τα τριάρια, τα λεγόμενα "γραμμένα" (Κ, Q, J), τα εφτάρια και τα εξάρια. Δεν χρησιμοποιούμε τον joker.

Σκορ

Η σειρά δύναμης των χαρτιών είναι: Α, 3, K, Q, J, 7, 6. Το κάθε φύλλο έχει την εξής αξία (ανεξαρτήτως χρώματος):

  • οι άσσοι (Α) 11 πόντοι
  • τα τριάρια (3) 10 πόντοι [4]
  • ο ρήγας (Κ) 4 πόντοι
  • η ντάμα (Q) 3 πόντοι
  • ο βαλές (J) 2 πόντοι
  • το εφτά (7) και το έξι (6) δεν έχουν βαθμολογική αξία, αν και στο παιχνίδι, το 7 θεωρείται πιο δυνατό από το 6.

Το σύνολο των πόντων σε κάθε παιχνίδι είναι 120. Όποιος παίκτης/ομάδα έχει πάνω από 60, είναι και αυτός που κερδίζει την παρτίδα. Εάν και οι δύο παίκτες/ομάδες έχουν από 60 πόντους, τότε το παιχνίδι «κόβεται», δεν κερδίζει ούτε χάνει κανείς στο παιχνίδι, και το παιχνίδι θεωρείται ως μη γενόμενο. Αν, πάλι, ένας παίκτης/ομάδα μαζέψει 80+ πόντους (δηλαδή, πάνω από τα δύο τρίτα) το παιχνίδι υπολογίζεται ως διπλό.

Μοιρασιά

Οι παίκτες κάθονται απέναντι, αν είναι δύο, και εναλλάξ, σε σχήμα σταυρού, αν είναι ομάδα. Ένας από την μια ομάδα θα μοιράσει τα χαρτιά, και αυτός που κάθεται στα αριστερά του (από την άλλη ομάδα) κόβει. Αυτός που κόβει βλέπει το χαρτί που έκοψε και:

  • μπορεί να το κρατήσει σαν δικό του πρώτο χαρτί,
  • μπορεί να το ρίξει κάτω ως κόζι (θα πούμε παρακάτω τι σημαίνει κόζι), ή
  • μπορεί να το επιστρέψει στην θέση του.

Αυτός που μοιράζει, μετά από την κίνηση αυτού που κόβει:

Έχει δικαίωμα να δει το τελευταίο χαρτί. Εάν το έχει δει αυτός που έκοψε (περίπτωση γ), το παίρνει χωρίς να το δει, και το βάζει ο ίδιος μέσα στην τράπουλα ώστε να μην ξέρει αυτός που έκοψε πιο χαρτί είναι πλέον τελευταίο. Αυτό το νέο τελευταίο χαρτί, έχει δικαίωμα να το δει μόνο αυτός που μοιράζει. Το δικαίωμα αυτό μπορεί να το χρησιμοποιήσει όσες φορές θέλει κατά την διάρκεια του παιχνιδιού.

Όταν τελειώσει με τα παραπάνω, ξεκινάει να μοιράζει κανονικά τα χαρτιά.

Αυτός που μοιράζει –"κάνει κάσα" όπως λένε– δίνει τρία χαρτιά στον κάθε παίκτη, από ένα κάθε φορά, μοιράζοντας από τα δεξιά προς στα αριστερά. Το τελευταίο χαρτί το παίρνει η κάσα. Εάν ο προτελευταίος παίκτης (ο παίκτης, δηλαδή, που έκοψε) κράτησε το φύλλο (περίπτωση α), αυτό λογίζεται ως πρώτο δικό του, και έτσι παρακάμπτεται στον συγκεκριμένο γύρο μοιράσματος (δηλαδή: Η κάσα, στον πρώτο γύρο μοιράσματος, δίνει σε όλους από ένα χαρτί εκτός από αυτόν που έχει, ήδη, πάρει ένα). Στο τέλος, όλοι οι παίκτες πρέπει να έχουν τρία χαρτιά επάνω τους.

Αφού μοιραστούν τα χαρτιά (3 χαρτιά x 4 παίκτες = 12), το επόμενο χαρτί της τράπουλας, η κάσα, το βάζει με την όψη προς τα επάνω, κάτω από την υπόλοιπη στοίβα, έτσι ώστε να φαίνεται τι χαρτί είναι. Αυτό το χαρτί αποτελεί το "κόζι". Αυτομάτως, μέχρι να τελειώσει αυτή η παρτίδα, κόζι είναι τα χαρτιά που έχουν το ίδιο "χρώμα"[4] (χρώμα αποτελούν οι οικογένειες των χαρτιών: τα καρά ♦, τα μπαστούνια ♠, τα σπαθιά ♣, οι κούπες ♥). Δηλαδή, αν βγει ως κόζι το 6♣, τότε και όλα τα σπαθιά γίνονται κόζια (Α♣, 3♣, Κ♣, Q♣, J♣, 7♣).

Αυτό τους δίνει την δυνατότητα να μπορούν να κερδίσουν μεγαλύτερα σε βαθμολογική αξία χαρτιά (ατού). Δηλαδή, το κόζι 6♣ κερδίζει τον Α♥. Σε δύο, ή περισσότερα, κόζια κερδίζει πάντα το μεγαλύτερο. Δηλαδή, ο Κ♣ κερδίζει το 6♣.

Εννοείται, ότι δεν χρειάζεται το πρώτο φύλλο της τράπουλας να γίνει κόζι, εάν ήδη, το κόζι έχει οριστεί έτσι, από αυτόν που έκοψε (περίπτωση β). Ο καθένας μοιράζει με την σειρά του.

Η... μάχη

Σε κάθε γύρο οι παίκτες επιλέγουν ένα από τα τρία φύλλα τους και το ρίχνουν. Μπορεί να κερδίσει την χαρτωσιά:

  • αυτός που έριξε το μεγαλύτερο κόζι,
  • το μεγαλύτερο φύλλο στο χρώμα του χαρτιού αυτού που έριξε ο πρώτος παίκτης, ή
  • αυτός που έριξε πρώτος, αν οι υπόλοιποι δεν έχουν ρίξει κόζι, ή μεγαλύτερο χαρτί στο ίδιο χρώμα.

Εκείνος που μάζεψε την χαρτωσιά, που κέρδισε δηλαδή τον γύρο, αυτός παίρνει πρώτος από την στοίβα από ένα φύλλο πλέον. Κατόπιν παίρνουν και οι υπόλοιποι δεξιόστροφα. Αυτό, επιτρέπει να παιχτούν 4 γύροι στους τέσσερις παίκτες και 11 γύροι στους δύο παίκτες.

Φυσικά, στο τέλος εξαντλούνται τα φύλλα της στοίβας και το παιχνίδι τελειώνει όταν έχουν "βγει" όλα τα χαρτιά που υπάρχουν στα χέρια των παικτών. Ακολουθεί η καταμέτρηση των πόντων για να δούμε ποιος παίκτης/ομάδα κέρδισε. [5] Μετά από κάθε παιχνίδι ανακατεύεται η τράπουλα. [6]

Σχόλια-στρατηγική

  • Τα κόζια είναι τα πιο δυνατά χαρτιά. Υπερισχύουν, δηλαδή των άλλων, στο μάζεμα της χαρτωσιάς, αλλά έχουν ακριβώς την ίδια βαθμολογική αξία: το κόζι 6♣ που κέρδισε τον Α♥, στο παραπάνω παράδειγμα, δεν προσθέτει βαθμό στην τελική καταμέτρηση. Απλώς, αποτέλεσε το μέσον για να κερδίσει τον άσσο των 11 πόντων.
     
  • Εάν το χαρτί που βγαίνει στην αρχή έχει υψηλή βαθμολογία, αυτός που κόβει, συνήθως το παίρνει. Το άσσο πάντα· τα τριάρια συχνότατα. Τα υπόλοιπα –σίγουρα τα λιμά– δεν τα παίρνει. Κάποιοι παίκτες, που έχουν έμπνευση, δεν προβληματίζονται στα χαρτιά μικρής βαθμολογίας, αν είναι στο τυχερό τους χρώμα (π.χ. κάποιοι αισθάνονται ότι τους πέφτει συχνά σπαθί. Αυτοί το κρατάνε, ακόμη και αν είναι 6♣).
     
  • Οι καλοί παίκτες οφείλουν να θυμούνται ποια καλά χαρτιά έχουν περάσει, κυρίως στους άσσους, τα τριάρια και τα γερά κόζια. Υπάρχουν παίκτες που θυμούνται τους πόντους που έχουν "γράψει" και παίζουν ένα ιδιαίτερο... κυνήγι πόντων· άλλες φορές θυμούνται τους πόντους για να «κόψουν» το παιχνίδι όταν αυτό «στραβώσει» (δηλαδή, να σιγουρέψουν 41 πόντους για να μην χάσουν διπλό το παιχνίδι).
     
  • Από τον προτελευταίο γύρο του παιχνιδιού πρέπει οι παίκτες να "διαχειριστούν" πιο έξυπνα τον τρόπο του παιχνιδιού τους και να σταθμίσουν τι τους συμφέρει περισσότερο, με δεδομένο ότι, μπορεί να αξίζει να πάρει κάποιος το τελευταίο κόζι. Λέμε μπορεί, γιατί αυτό δεν είναι απόλυτο: αν, δηλαδή, έχει Α♣ δεν έχει λόγο να κυνηγήσει το –ανοικτό στα μάτια όλων– κόζι 6♣. Πάντα, ο παίκτης, πρέπει να σκέφτεται πόσους βαθμούς θα του αποφέρει η κάθε του κίνηση.
     
  • Για όσους θέλουν το... ρακί τους, για να παίξουν σκαμπίλι, θα πρέπει να γνωρίζουν: «Το αλκοόλ είναι γενικά κακός σύμβουλος του καλού παίκτη. Σε μικρή ποσότητα μπορεί να σε φέρει σε κατάσταση ευφορίας και «έμπνευσης», σε μεγαλύτερη προκαλεί υπεραισιοδοξία, υπερτίμηση της δικής μας θέσης στην παρτίδα και υποτίμηση της θέσης των άλλων. Δεν είναι τυχαίο ότι στις λέσχες και στα καζίνο τα αλκοολούχα προσφέρονται δωρεάν». [Γιάννης Βαρβέρης, "Κόψε - Μικρός Χαρτοπαικτικός Οδηγός", Ερατώ 2004]

Kαλή επιτυχία! Αν τα πράγματα δεν πάνε καλά, ξέρετε: Όποιος χάνει στα χαρτιά κερδίζει στην αγάπη!

Γλωσσάρι

Γραμμένα: Οι φιγούρες της τράπουλας (K, Q, J).
Κάσα: Αυτός που κάνει κάσα = αυτός που μοιράζει τα χαρτιά, που κάνει το παιχνίδι.
Κόζια: Τα χαρτοπαικτικώς λεγόμενα "ατού". Τα φύλλα του ισχυρότερου χρώματος, όπως αυτό καθορίστηκε από την φάση του πρώτου μοιράσματος.
Λιμά: Τα μικρά και άποντα φύλλα (6, 7) όταν αυτά δεν έχουν γίνει κόζια.
Τρίος: α. Το ίδιο το παιχνίδι "σκαμπίλι", στην ντοπιολαλιά της Βωλάξ. Λεγόταν "τρίος" για να υπενθυμίζει πάντα ότι –μετά τον γνωστό σε όλους άσσο– τα τριάρια ήταν τα πιο σημαντικά βαθμολογικώς. β. Το χαρτί τρία (3). [6]
Φάντης: Ο γνωστός βαλές (J).
Χαρτωσιά: α. Η χαρτοπαικτικώς λεγόμενη "μπάζα". Ένας γύρος παιχνιδιού που περιλαμβάνει το παίξιμο ενός φύλλου από κάθε παίκτη και τη συγκομιδή τους από τον παίκτη με το ισχυρότερο φύλλο. β. τα χαρτιά του κάθε παίκτη («Εεε, για δες τ' χαρτωσ'ά τς στραβού»).
Χρώμα: Κάθε ένα από τα 4 υποσύνολα της τράπουλας (σπαθιά, καρά, κούπες, μπαστούνια). [7]

 


[1] αφού ο τέταρτος παίκτης, δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, είναι σαν να μην μπορεί να δει τα χαρτιά του, σαν να είναι "στραβός". Πολλές φορές, οι κάτοικοι του χωριού, συμφωνούσαν (μετά από ερώτηση παίκτη) να βλέπουν τα χαρτιά του συμπαίκτη τους μέσα στο παιχνίδι. Άλλοι το προτιμούσαν, άλλοι όχι. Ο παππούς έλεγε: «αν είχε αξία να τα βλέπεις θα νίκαγε πάντα ο στραβός!»

[2] Λογικά ένα πλήρες σκαμπίλι 7 παιχνιδιών κρατάει γύρω στα 50 λεπτά.
[3] Οι Βωλακίτες δεν έγραφαν τις νίκες: έδιναν σε όποιον νικούσε ένα από τα χαρτιά της υπόλοιπης τράπουλας από αυτήν που δεν χρησιμοποιούσαν (52-28=24 χαρτιά που δεν παίζουν). Δηλαδή, αν κάποια ομάδα νίκαγε της έδιναν 1 χαρτί· αν κέρδιζε "διπλό" παιχνίδι έδιναν 2 χαρτιά. Στο τέλος όποια ομάδα είχε 7 χαρτιά κέρδιζε.
[4] Για την ιστορία: τα καρώ ♦ θεωρείται ότι έχουν κίτρινο χρώμα, τα μπαστούνια ♠ μπλε χρώμα, τα σπαθιά ♣ μαύρο χρώμα, και οι κούπες ♥ κόκκινο χρώμα.
[5] Στο χωριό Βωλάξ, μέχρι το τέλος του παιχνιδιού, ένας μόνο από κάθε ομάδα μέτραγε τα φύλλα. Αυτός που μοίραζε δεν μέτραγε τους βαθμούς αλλά ο συμπαίκτης του.
[6] Οι τράπουλες στο χωριό είχαν χρησιμοποιηθεί τόσες φορές, που συχνά κάποια χαρτιά ή είχαν τσακιστεί τόσο ή έλειπαν. Αν έλειπε «ο τρίος» (3) το άλλαζαν με δεκάρι χαρτί (10), γιατί το 3 υπολογίζεται 10 βαθμούς.
[7] Στην ντοπιολαλιά, η φράση «ανακατεύω τα χαρτιά» λεγόταν «μουσκέρνω τα χαρτιά».

 

Copyright © volax.gr, volax-tinos.gr

Ευχαριστούμε τον Ζακ Bίδο για τις απαραίτητες βοηθητικές πληροφορίες και τις σημαντικές υποδείξεις.

Μοιραστείτε το

4 σχόλια

#589
Iάσονας
Προσπαθήσαμε να παίξουμε το παιχνίδι με την σύντροφο μου και το βρήκαμε αρκετά ενδιαφέρον. Ωστόσο, επειδή προερχόμαστε από παιχνίδια όπως η πρέφα και το μπιλότ έχουμε κάποιες απορίες.
 
Αρχικά, όταν πέσει ένα φύλλο στο τραπέζι, οφείλει ο επόμενος παίκτης να ακολουθήσει τη φυλή ή μπορεί να ρίξει ελεύθερα όποια φυλή θέλει;Για παράδειγμα αν εγώ ανοίξω με κούπα, οι άλλοι παίκτες οφείλουν να ακολουθήσουν με κούπες εφόσον έχουν;
 
Έπειτα, προκύπτει και η επόμενη ερώτηση. Εφόσον το παραπάνω ισχύει, σε περίπτωση που κάποιος δεν έχει κούπα αλλά έχει κόζι, οφείλει να τσακίσει;
 
Ευχαριστώ για τον χρόνο σας,
23 Ιανουαρίου 2018
#590
volax.gr
Έχουμε και λέμε: Eάν ένας ρίξει ένα φύλλο στο τραπέζι, ας πούμε κούπα, ο επόμενος δεν είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει την ίδια φυλή (εδώ το λέμε χρώμα). Συνήθως ρίχνει το χαρτί που θέλει να ξεφορτωθεί, οποιασδήποτε φυλής.

Aν τώρα θέλει να το μαζέψει θα χρειαστεί είτε μεγαλύτερη κούπα είτε κόζι, εφόσον δεν έχει κούπες. Δεν είναι υποχρεωμένος να τσακίσει.

Kαλά παιχνίδια!
23 Ιανουαρίου 2018
#594
Βαγγελης
Απο τις πληροφοριες που δινονται δεν δυναμαι να καταλαβω πως εξελισσεται ο καθε γυρος, καθως και ποτε τελειωνει. Ο πρωτος στη σειρα να παιξει ριχνει ενα φυλλο και μετα τι γινεται; Ο επομενος ριχνει ειτε οποιο φυλλο θελει ειτε καποιο μεγαλυτερο σε περιπτωση που θελει να το μαζεψει; Και ο αμεσως επομενος το ιδιο. Ο γυρος τελειωνει οταν παιξει και ο τελευταιος; Μαλλον οχι αφου μπορει να συνεχισει ο πρωτος κ.ο.κ. Αρα οταν τελειωσουν τα τρια φυλλα του καθε παικτη. Αλλα τοτε θα πρεπει να ξαναμοιραστουν παλι απο την αρχη, κατι που δεν αναφερεται πουθενα, αλλιως θα παρει ο καθενας το ενα φυλλο(οπως αναφερεται) και αρα ολοι οι υπολοιποι γυροι θα τελειωνουν αφου ο καθενας ριξει το μοναδικο φυλλο του, αρα παιχνιδι στην τυχη(;). Επισης, οι παικτες ριχνουν τα φυλλα τους σε μια στοιβα;
24 Μαρτίου 2018
#595
volax.gr
Bαγγέλη,

Στο κείμενο γράφει: Mοιράζονται τα χαρτιά (3 χαρτιά x 4 παίκτες = 12) μιας τράπουλας με 28 χαρτιά (4 x έξι, εφτά, βαλές, ντάμα, ρήγας, τριάρια, άσσοι). Aυτά που ρωτάς εξηγούνται στο κεφάλαιο «H... μάχη»: Παίζουν όλοι με τη σειρά (δεξιόστροφα) μέχρι να εξαντληθούν τα φύλλα της στοίβας. Mετά μετράει η κάθε ομάδα τους βαθμούς της (βλ. κεφάλαιο «Σκορ»). Tο πρώτο παιχνίδι έχει τελειώσει. Oι παίκτες σημειώνουν τους βαθμούς που έχουν μαζέψει, ανακατεύεται και ξαναμοιράζεται η τράπουλα πάλι από την αρχή. Nικήτρια ολόκληρου του παιχνιδιού είναι η ομάδα που θα κερδίσει 7 επιμέρους νικηφόρα παιχνίδια.

Tο τι επιλέγει να κάνει ο κάθε παίκτης βρίσκεται στο κεφ. «Mοιρασιά».
25 Μαρτίου 2018