Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Στα ξερά, ως επί το πλείστον, κυκλαδονήσια ήταν φυσικό να αναπτυχθεί η κτηνοτροφία και –κατ' επέκταση– η τυροκομία. [«Σήμερα, στην Τήνο, ο ντόπιος γεωργικός συνεταιρισμός παράγει διάφορα τυριά, από τα οποία ξεχωρίζει η κοπανιστή, ένα πικάντικο αλοιφώδες ΠΟΠ τυρί και το παραδοσιακό τυράκι της Τήνου», Γαστρονόμος 30.04.2010]. Η κτηνοτροφία είναι μία από τις πιο παλιές δραστηριότητες του ανθρώπου (Τουλάχιστον από την νεολιθική εποχή). Ο άνθρωπος, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει την απαραίτητη ποσότητα τροφής, ανακάλυψε ότι ήταν δυνατό μερικά ζώα να μην τα σκοτώνει, αλλά να τα πιάνει ζωντανά –ιδιαίτερα την εποχή που ήταν πολλά– και να τα κρατά κάπου περιορισμένα, να τα τρέφει και όταν είχε ανάγκη να τα σκοτώνει. Μέχρι και τη δεκαετία του ΄70, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι του χωριού, εκτός από την καλαθοπλεκτική, ασχολήθηκαν με τις αγροτικές καλλιέργειες και την κτηνοτροφία.

Στην αρχή της η κτηνοτροφία απόβλεπε στο να εξασφαλίσει βασικά κρέας για την οικογένεια. Το γάλα δεν το χρησιμοποιούσαν, αλλά ούτε και το θεωρούσαν προϊόν. Κτηνοτροφικά προϊόντα θεωρούσαν ακόμη το μαλλί και, κυρίως, τα δέρματα, από τα οποία κατασκεύαζαν ρούχα και διάφορα άλλα αντικείμενα.

Η αύξηση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας των ζώων, λογικά δεν πρέπει να άλλαξε από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του χωριού μέχρι και το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κι αυτό, γιατί δεν υπήρξε σωστός συνδυασμός της κληρονομικής δομής των ζώων ή αλλαγή των συνθηκών του περιβάλλοντος, ενώ, το σχετικά άγονο τοπίο και η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα των κτηνοτρόφων περιόριζε με την σειρά της τον όγκο και την ποιότητα τροφής των ζωντανών. 

Το πέδικλο

Το βραχώδες τοπίο της Βωλάξ δυσκόλευε τις καλλιέργειες, κάτι που έκανε σχεδόν επιτακτική την ανάγκη για περιορισμένη κτηνοτροφία. Επειδή οι αγελάδες κόστιζαν αρκετά, οι περισσότεροι Βωλακίτες είχαν μικρά κατσικάκια, ερίφια που λένε και οι Γραφές. Αυτό που δεν λένε, βέβαια, είναι η δυσκολία να τα «μαντρώσεις» σε ένα τόσο μικρό χώρο. Αν τα άφηναν ελεύθερα ήταν δύσκολο να τα μαζέψουν ενώ, υπήρχε και το ενδεχόμενο να μην μπορούν να τα πιάσουν ποτέ! Από την άλλη, ψάχνοντας τα «ρίφια» για καλύτερη τροφή, μπορεί να βρισκόντουσαν σε χωράφι κάποιου άλλου. Η λύση που βρήκαν είναι η εξής:

Έκοβαν δεμάτια βούρλα από τις ρεματιές, τα άφηναν στο νερό να μαλακώσουν και μετά τα κοπανούσαν με ένα βαρύ στρογγυλό ξύλο (ο «κόπανος»), ώστε, να ξεχωρίσουν οι ίνες μεταξύ τους. Έπλεκαν έτσι ένα σχοινάκι από βούρλα, πάχους ενός εκατοστού περίπου και μήκους πενήντα ως εξήντα εκατοστά. Αυτό το σκοινάκι είναι το λεγόμενο «πέδικλο».

Κατόπιν, έδεναν τις δύο άκρες του πέδικλου στα δύο πόδια του ζώου, από την ίδια πλευρά. Αφού, τα ζώα χρησιμοποιούν τα διαγώνια αντίθετα πόδια για να βηματίσουν, με το πέδικλο περπατούσαν με δυσκολία και αργά. Μάλιστα, σε κάποια ζώα πιο ζωηρά, που κατάφερναν να τρέχουν ακόμα και πεδικλωμένα, έδεναν και δεύτερο πέδικλο και στην άλλη πλευρά του ζώου έτσι ώστε και τα τέσσερα πόδια να είναι πιασμένα. Αυτό είναι το πέδικλο, το πέθικλο ή το πέθκλο (Αλλού και ως πούδουκλος ή ποδοπέδη= χειροπέδες των ποδιών). Ένα τέλειο δείγμα πώς ο άνθρωπος του χωριού με απλά μέσα λύνει ένα πρόβλημά του, χωρίς τεχνολογία και χωρίς να επιβαρύνει την φύση. Αλλά αυτό είναι αντικείμενο μιας άλλης κουβέντας...

 

Για την μεταφορά: dvidos, 7_2015

Μοιραστείτε το