Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Ο αρχιτέκτονας Δ.Β. Βασιλειάδης εξηγεί το πως διαμορφώθηκε επίπεδη η στέγη στην Τήνο (και τις υπόλοιπες Κυκλάδες) σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα: «Εξετάζοντας τους φυσικογεωγραφικούς παράγοντες, διαπιστώνουμε πως ο βοριάς και γενικά το κλίμα, πέρα από την θέση του οικισμού, συνετέλεσε και στην επικράτηση της επίπεδης χωμάτινης (στην βάση της) στέγης, που οι νησιώτες ονομάζουν "δώμα". Το κλίμα στην Τήνο είναι εύκρατο και το χιόνι σπανίζει. Η κλίση λοιπόν της στέγης, μονή ή διπλή, είναι άχρηστη, αφού ο λόγος που οι ηπειρωτικές περιοχές έχουν στέγες με κλίση είναι ακριβώς αυτός: Να συγκρατούν το βάρος του χιονιού. Τα κεραμύδια πάλι θα τα παρέσυρε ο βοριάς και γι' αυτό το δώμα στρώνεται με χώμα. Το κυκλαδίτικο δώμα είναι λιτό και δεν έχει τίποτα περιττό επάνω του».

Αυτή η επίπεδη στέγη ήταν μια προέκταση της κουζίνας, γεμάτη προϊόντα που τα λούζει ο ήλιος: ξύδι που συγκρατιέται με πέτρες και βότσαλα, ντομάτες ακουμπισμένες σε παλιές ξύλινες τάβλες, σύκα μέσα σε καφάσια για να μην τα παίρνει ο αέρας, καλάμια (για τα καλάθια) ώστε να φύγουν τα υγρά τους και τόσα άλλα...

Αν ανέβαινες στο δώμα μπορούσες να δεις: 
i) σανό για να ταϊζουν τα γαϊδούρια (στα σημεία που προστατευόντουσαν από τον βορριά), επειδή οι αποθήκες εκτελούσαν χρέη εργαστηρίων καλαθοπλεκτικής, και ο χόρος ήταν περιορισμένος.

ii) βουϊδιές (ξεραμένη κοπριά αγελάδας) για όσους είχαν μελίσσια. Για να καπνίζουν τα μισέλια και τις μελισσοθυρίδες, ανάβοντας μια "βουϊδιά". Και αυτό δεν μπορείς να το αντικρύσεις πλέον.

Τοπικά προϊόντα για τις ανάγκες του χειμώνα:
iii) ιστορικά βιβλία αναφέρουν ότι τα σταφύλια αποξηραίνονταν στον ήλιο για τη δημιουργία σταφίδας (βλ. φωτό επάνω, με τον μπαρμπα-Αλέκο) ήδη από το 1490 π.Χ. Οι Φοίνικες και οι Αρμένιοι εμπορεύθηκαν τις σταφίδες με τους Έλληνες και τους Ρωμαίους, με αποτέλεσμα το συγκεκριμένο φρούτο να κερδίσει την προτίμησή τους. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι διακοσμούσαν τους χώρους λατρείας τους με σταφίδες και τις έδιναν ως έπαθλο στους νικητές αθλητικών αγώνων. Οι Ρωμαίοι θεραπευτές πρότειναν τις σταφίδες ως θεραπεία για τα πάντα, από την τροφική δηλητηρίαση μέχρι και τα γεράματα...

iv) σύκα που μαζεύονται τον Αύγουστο και απλώνονται για να τα ξεράνει ο ήλιος. Όμορφος μεζές δίπλα μαζί με το ρακί. 

v) ντομάτες κομμένες στα δύο οι οποίες, πολύ συχνά, πασπαλίζονται με ζάχαρη και αφήνονται να γίνουν λιαστές.

vi) τυράκια κρεμασμένα μέσα σε τουλπάνι (και αυτά σε προστατευμένο σχετικά σημείο) για να στραγγίσουν και να βγάλουν τα υγρά τους.

vii) κρασί για να γίνει ξύδι: 

Ξύδι στον ήλιο (συνταγή από περιοδικό)
«Tο κρασί που ξέμεινε από κάποιο δείπνο μπορεί να γίνει ένα ωραιότατο σπιτικό ξύδι. Mην το πετάτε! Ανακατεύουμε σε ένα μπουκάλι ίση ποσότητα κρασιού (λευκού ή κόκκινου) καλής ποιότητας με ένα καλό ξύδι και μια κουταλιά μέλι. Kλείνουμε το στόμιο με μια γάζα και αφήνουμε το μπουκάλι στον ήλιο για ενάμιση μήνα. Στην επιφάνειά του θα σχηματιστεί μια κρούστα που θα στραγγίξουμε, αλλά δεν θα πετάξουμε. H κρούστα αυτή είναι η μαγιά, που αν την προσθέσουμε σε ένα άλλο κρασί, θα το μετατρέψει σε ξύδι. Aν το κρασί μας είναι ήδη οξειδωμένο, βάζουμε λιγότερη ποσότητα ξύδιού στην παρασκευή. Όσο περισσότερο αφήσουμε το ξύδι στον ήλιο τόσο πιο αψύ γίνεται».

Ξύδι αρωματισμένο με ροδοπέταλα (συνταγή από περιοδικό)
«Tον Mάιο, τον μήνα του τριαντάφυλλου, γεμίζουμε με ροδοπέταλα από τον κήπο ένα βάζο ή ένα μπουκάλι με φαρδύ στόμιο. Συμπληρώνουμε έως επάνω με ξύδι, το κλείνουμε και το αφήνουμε στον ήλιο για ένα μήνα. Σταδιακά, η στάθμη του ξυδιού κατεβαίνει γιατί μαραίνονται τα ροδοπέταλα. Ανοίγουμε και προσθέτουμε νέο ξύδι. Tο τελικό αποτέλεσμα είναι πολύ ιδιαίτερο και ταιριάζει στις πράσινες σαλάτες και τις σαλάτες με αβγά, χαρίζοντάς τους την αρωματική του φινέτσα».

vii) Μπορούν όμως να γίνουν και πρακτικά φάρμακα –τα γνωστά μας γιατροσόφια– από λάδι που το λούζει ο ήλιος:

Λάδι από σπαθόχορτο
Μάζευαν σπαθόχορτο στα μέσα Ιουλίου. Έκοβαν τα άνθη και τα έβαζαν μέσα σε ένα βάζο με ελαιόλαδο. Το άφηναν στον ήλιο για ένα, περίπου, μήνα. Μετά, το χρησιμοποιούσαν για μικροτραύματα και πληγές και αφού πρώτα τις καθάριζαν με χλιαρό νερό. Κάποιες το χρησιμοποιούσαν και για τους κοιλόπονους ως καταπραϋντικό.

Για την μεταφορά: mix_09.2015

Μοιραστείτε το

2 σχόλια

#118
mix
.. έχω την εντύπωση πως στις λιαστές ντομάτες ρίχνουν αλάτι!!!
.. του χρόνου θα κάνω μια δοκιμή και με ζάχαρι!!!
9 Σεπτεμβρίου 2015
#119
jimel
O λόγος που βάζουν τις ντομάτες στον ήλιο προσθέτοντας αλάτι είναι για να απορροφηθούν τα πολλά υγρά. Δϋο από τις ιδιότητες του αλατιού είναι α) η συντήρηση και β) η απορρόφηση των υγρών.

Mια κυρία του χωριού μου ανέφερε πως αυτή τη δουλειά την κάνει ούτως ή άλλως ο ήλιος με την θερμότητά του γι' αυτό και είναι περιττό το αλάτι, το οποίο μάλιστα κόστιζε πολύ τα παλιά χρόνια (Aπό την πτώχευση της Eλλάδας επί Tρικούπη το 1893, μέχρι την τελική εξόφληση του δανείου το... 1985, υπήρχε φόρος στο αλάτι και είχε αυτό περάσει στο κρατικό μονοπώλιο. O πατέρας μου έλεγε πως όταν ήταν μικρός, οι γονείς του του έδιναν ένα καλάθι με πανί και έπρεπε να πάει από τη Bωλάξ στη Λιβάδα με τα πόδια, για να φέρει το αλάτι της θάλασσας που μαζευόταν στα βαθουλώματα των βράχων).

Η προσθήκη μιας πρέζας ζάχαρης στη ντομάτα –πάντα κατά την ίδια κυρία– φαντάζει αναγκαία και αποτελεί ένα κοινό τέχνασμα για να μειώσοει κανείς το οξύ που περιέχεται σε αυτήν και που κάνει τις ντομάτες να βγάζουν μια αίσθηση ξυνίλας.
10 Σεπτεμβρίου 2015